Weerstanden (december 2001)

Als je woorden als 'vernieuwing', 'reorganisatie' of 'verandering' hoort, is je eerste reactie verzet en weerstand. Een mens verandert niet graag. Ook al weet je dat alles niet ideaal is, toch ben je gehecht aan een bepaald gewoontepatroon. Het is moeilijk om verandering te brengen in dingen "die we altijd zó doen". Je ziet deze weerstand tegen verandering bij alle reorganisaties van bedrijven, van zorginstellingen of gemeentelijke herindelingen.

Het bestaande is vertrouwd en je bent eraan gehecht; het nieuwe is nog vaag en onzeker. En dan heb je nog liever die ene vogel in de hand. Om naar iets nieuws toe te groeien, moet je oude vormen minderen of loslaten. En loslaten, dat valt ons niet mee, dat brengt ons in de verdediging. We zetten de hakken in het zand en komen tot stilstand. Alle beweging is er uit. We zijn niet meer onderweg.

Die weerstand tegen veranderen voelen we bij onszelf en bij anderen. We moeten deze gevoelens serieus nemen, maar ze mogen ons niet verlammen. Om op te staan en verder te kunnen, is het belangrijk om vooruit te zien.

Op enkele plaatsen in ons bisdom is onderzoek gedaan naar vragen en verwachtingen van mensen die niet tot de vertrouwde kerkgangers behoren. Uit die onderzoekingen blijkt dat er veel vragen zijn naar waarden en normen, naar verdieping en spiritualiteit, naar Blijde Boodschap. Zoveel vragen, dat je met Jezus zou kunnen zeggen: De velden staan wit, rijp voor de oogst (Joh. 4,35). Jezus zegt deze woorden overigens in het land van de Samaritanen, voor de rechtgelovigen van zijn tijd het ketterse gebied.

Om op weg te gaan, hebben we visie nodig, een aantrekkelijk ideaal, dat ons kan inspireren. Maar we moeten ook concrete doelgroepen benaderen en concrete doelstellingen formuleren. Bijvoorbeeld een beleidsplan en een jaarprogramma dat te toetsen valt. Dan komen de tien vogels in de lucht meer onder handbereik.

Ook valt te bedenken dat 'veranderen' wezenlijk bij ons christen-zijn hoort. Jezus begint de verkondiging van zijn Evangelie met de oproep: "Bekeer u! Heb geloof in de goede boodschap (Mc 1,15). Bekeer u, in het Grieks staat er letterlijk: verander van gezindheid. Niet alleen in het begin, ook vandaag roept de Heer de kerkgemeenschap en ieder van ons persoonlijk op, nu veranderen. Bekeer u, om ontvankelijk te worden voor de Blijde Boodschap.

Jezus zelf zien we voortdurend onderweg. Hij is niet veilig thuisgebleven in Nazareth. Hij heeft het oude vertrouwde losgelaten, om de Blijde Boodschap te kunnen verkondigen. Zijn leven is een levensweg op weg naar Jeruzalem. Vervolgens de kruisweg naar zijn dood en verrijzenis. En de Heer nodigt ons uit om hem te volgen. Je kunt niet stil blijven staan, maar je moet in beweging komen, Hem volgen. De eerste christenen werden dan ook 'aanhangers van de Weg' (Hand 9,2) genoemd.

Als we de twintig eeuwen kerkgeschiedenis overzien, zien we voortdurend verandering en beweging. Veel wat voor ons oud en vertrouwd is, was nieuwe vormgeving van de 20e eeuw. Ook in het tijdperk van het 'rijke roomse leven' zien we veel vernieuwing en verandering. Hoe moeilijk veranderen ook is, verandering hoort bij ons christen-zijn. Veranderen houdt ons op de weg van de navolging van Christus. Samen op weg naar 2010 mogen we vertrouwen, dat de H. Geest ons helpt en de weg wijst.