Vrijwilligers worden overvraagd

In het nieuwe missionaire parochiepastoraat wordt een groot beroep op vrijwilligers gedaan. De parochie draait niet meer rond de pastor, maar parochianen dragen bet parochiepastoraat. Met contactpersonen, bezoekgroepen, gastvrouwen en gastheren zorgen ze, dat de kerkgemeenschap nabij is aan mensen. In de verschillende catechesegroepen zorgen zij ervoor, dat mensen kennis kunnen nemen van onze kerkgemeenschap en tot verdere verdieping kunnen komen van hun geloof? In diaconale groepen dragen ze zorg voor zieken en armen en werken ze samen met anderen aan een rechtvaardiger en barmhartiger samenleving. In liturgiegroepen bereiden ze liturgische vieringen voor en komen ze tot gebed en liturgie.

Als je deze beknopte opsomming van taken overziet, is de eerste verzuchting: dat is nogal wat! Kun je dat allemaal wel vragen van vrijwilligers? Worden ze niet overvraagd? Waar halen ze de tijd en de deskundigheid vandaan, om al die taken aan te pakken? Er ligt inderdaad een berg werk voor ons; je hebt hiervoor wet een geloof nodig dat bergen kan verzetten! Maar tegenover het vele werk staan zeer veel vrijwilligers. In zijn brief 'Gods vrijwilligers' schrijft onze bisschop: "Bijna 60.000 mensen verrichten in ons bisdom vrijwilligerswerk, veelal in de parochies". Dat is heel wat, zeker als je het vergelijkt met het aantal priesters, beroepsdiakens en pastoraal werk(st)ers dat we in 2010 kunnen verwachten: respectievelijk 90, 10 en 125. De bisschop vervolgt dan ook: "Het is duidelijk dat zonder de vrijwilligers de parochie niet zou kunnen bestaan... Wat een zegen dat vele christenen hun verantwoordelijkheid op zich nemen en beantwoorden aan de opdracht om mee te werken aan de vervulling van Gods heilsplan."

Tegenover de vele taken staan de vele talenten en geestesgaven onder de vrijwilligers. Niemand hoeft alles te doen. Ieder kan taken opnemen al naar gelang de geestesgaven die aan ieder gegeven zijn en naar gelang de tijd die ieder beschikbaar heeft. Onder die 60.000 zijn er velen die hun talenten verder ontwikkeld hebben via toerustingscursussen, pastorale scholen en diocesane kadervorming. Van praktisch alle vrijwilligers kunnen we zeggen, dat ze gegroeid zijn naar een persoonlijk bewust geloof, dat hecht geworteld is. We mogen best wel vertrouwen hebben in onze vrijwilligers!

Juist voor de missionaire opdracht van de Kerk zijn de vrijwilligers de eerst aangewezenen. Door het leven in het gezin en in de wijk, op het werk en in allerlei vormen van vrijetijdsbesteding hebben vrijwilligers een natuurlijk en dagelijks contact met allerlei mensen, die niet tot de kerkgangers behoren en met vragen en noden die er in onze samenleving aan de orde zijn. Meer dan pastorale beroepskrachten hebben zij in het dagelijks leven meer voeling met "Vreugde en hoop, verdriet en angst van de mensen van vandaag, vooral van de armen en van hen, die hoe dan ook te lijden hebben. (Vaticaans Concilie, Pastorale Constitutie over de Kerk in de wereld van deze tijd, nr 1)

In bisdom, dekenaten en parochies zal er veel aandacht en zorg aan vrijwilligers besteed moeten worden door een goed vrijwilligersbeleid. De bisdomraad heeft hiertoe een brochure uitgegeven ('Vrijwilligersbeleid in de parochie' [1999]) met daarbij een stappenplan, om dit beleid concreet te maken.

In dit beleid zal ook veel aandacht moeten zijn voor toerusting en vorming van vrijwilligers. De eerste verantwoordelijkheid voor deze vorming ligt bij de priesters, diakens en, pastoraal werk(st)ers, ieder volgens eigen profiel. De vorming kan plaats hebben in de gewone groepsbijeenkomsten. Het is goed om in elke bijeenkomst ruimte te maken voor gebed en bezinning op de Schrift en voor een inhoudelijk gedeelte, verzorgd door de pastorale beroepskracht. Het kan de bijeenkomsten inspirerender en aantrekkelijker maken. Is er naast deze permanente vorming behoefte aan meer toerusting, dan kunnen we een beroep doen op de dekenale en diocesane dienstverleners. De ervaring in Pastorale Scholen en Diocesane Kadervorming leert, dat zij kortlopende cursussen moeten aanbieden, om niet te veel beslag te leggen op de kostbare tijd van de vrijwilligers.

Groepen vrijwilligers, ondersteund en geïnspireerd door pastorale beroepskrachten en dienstverleners, kunnen hun verantwoordelijkheid dragen en meewerken aan missionair parochiepastoraat.